Cuộc
sống của những người khuyết tật ở những quốc gai đang phát triển như thế nào,
thưa ông?
Ở
những quốc gia đang phát triền, nếu bạn dùng xe lăn, thì bạn sẽ gặp rất nhiều
khó khăn. Hiếm có vỉa hè rộng rãi. Không có phương tiện giao thông công cộng.
Một điều chắc chắn mà tôi biết là không có người sử dụng xe lăn nào có thể mua
được xe hơi. Vì thế, họ phải đi xe lăn hàng mấy cây số, để đi làm, đi học mỗi
ngày. Bất cứ đi đâu, họ cũng phải vượt qua quãng đường ghồ ghề, sỏi đá, bùn lầy.
Cuộc sống của họ rất vất vả, nhưng họ vẫn phải tiếp tục bươn chải để sống.
Những người khuyết tật mà tôi biết rất tích cực tham gia các tổ chức, hiệp hội,
tranh đấu cho quyền lợi chính đáng của họ. Họ sống và làm mọi việc như một
người bình thường.
Thế
họ có khả năng có được một chiếc xe lăn hay không?
Có
được chiếc xe lăn là việc rất khó, nhất là ở những nước đang phát triền. Hầu
hết xe lăn mà họ có là những chiếc xe cũ, những chiếc xe dùng trong bệnh viện.
Chúng không phải là xe lăn có thể dùng hàng ngày. Tôi không bao giờ có thể chấp
nhận loại xe lăn như vậy để dùng hàng ngày, đi đây đi đó. Chúng là những chiếc
xe được chế tạo để đi trên bề mặt phẳng phiu, trong nhà, và cũng không đủ bền.
Sau chừng một vài ngày hoặc vài tuần sử dụng trên những con đường gồ ghề ở
những nước đang phát triển là chúng sẽ hư hỏng ngay. Cũng có một vài người tự
chế tạo chiếc xe cho riêng mình. Một vài công ty và xưởng sản xuất nhỏ cũng đã
nghiên cứu để khắc phục vấn đề này, nhưng cũng chưa đạt hiệu quả.
Điểm
độc đáo về công nghệ của Whirlwind là gì?
Công
nghệ của chúng tôi là dự kết hợp các ý tưởng từ khắp nơi trên thế giới – chúng tôi
cố gắng chế tạo những chiếc xe lăn bền nhất, linh hoạt nhất, rẻ nhất và có thể
sữa chữa dễ dàng. Nhưng không vì giá rẻ mà chất lược sẽ giảm sút. Chúng tôi
nghiên cứu rất kỹ về thời gian sử dụng để tính toán cân đối giữa chi phí và
chất lượng cũng như độ bền. Chiếc xe lăn của chúng tôi, cũng như chiếc xe đạp
loại tốt, là thứ mà bạn có thể dùng cả đời
Vì
sao ông không đăng ký bản quyền những thiết kế của mình?
Chúng
tôi không đăng ký bảo hộ bản quyền cho những chiếc xe lăn của mình bởi vì chúng
tôi tin vào sức mạnh của công nghệ mở, cũng như phần mềm mã nguồn mở. Một phần
vì sẽ có nhiều người tham gia cùng chúng tôi thiết kế những chiếc xe lăn tốt
hơn, để có thể trao đổi công nghệ với nhau. Bằng cách trao đi những công nghệ
của mình, chúng tôi luôn nhận lại được nhiều hơn.
Whirlwinh
hoạt động như thế nào trên khắp thế giới?
Khi
chúng tôi hợp tác với những tổ chức làm xe lăn ở những quốc gia khác, chúng tôi
cung cấp cho họ sự hỗ trợ về kỹ thuật và huấn luyện ban đầu nếu cần. Và sau
thời gian huấn luyện, chúng tôi sẽ thường xuyên có mặt để cập nhật những cải
tiến về thiết kế. Chúng tôi giúp họ những công nghệ mới nhất và tốt nhất.
Ông
có thể giải thích về mạng lưới của Whirlwinh Wheelchair?
Mạng
lưới của Whirlwind là một tổ chức không chính thức quy tụ những người sử dụng
và chế tạo xe lăn trên khắp thế giới, cùng làm việc với nhau, chia sẻ ý tưởng
để làm cho xe lăn bền, rẻ và có thể cung cấp cho mọi người. Xin nhắc lại là chúng
tôi chia sẻ ý tưởng trên nền tảng nguồn mở, và chúng tôi hợp tác với những công
ty lớn ở Mỹ và trao đổi công nghệ với họ. Chúng tôi nghiên cứu về công nghệ của
họ hơn là họ nghiên cứu công nghệ của chúng tôi, và do đó cho tới nay chúng tôi
hưởng lợi rất nhiều từ điều này. Nhưng tôi nghĩ trong tương lai sẽ không còn
nhiều như vậy nữa.
Chiếc
xe lăn RoughRider là chiếc xe như thế nào?
Chiếc
xe lăn RoughRider là chiếc xe mà tôi đang sử dụng. Đó là chiếc xe với khoảng
cách trục bánh dài thành công đầu tiên của chúng tôi. Bằng cách làm cho chiếc
xe dài hơn, chúng tôi loại bỏ một nguy hiểm lớn nhất cho người dùng xe lăn là
ngã chúi về phía trước. Những chiếc xe lăn thông thường, khi va chạm phải vật
cản trên đường hay vỉa hè hay bất kì đâu, thường có một xu hướng rất nguy hiểm
là ngã về phía trước và làm cho người sử dụng úp mặt xuống đất – đó là mối nguy
hiểm hàng đầu và có thể gây chấn thương nhiều nhất cho gnười dùng xe lăn ở Mỹ
cũng như khắp thế giới. Chúng tôi tìm thấy một loại bánh xe vừa có thể làm cho
chiếc xe gọn lại nhưng đồng thời làm cho khoảng cách trục bánh xe dài hơn.
Chúng tôi gọi đó là bánh xe Zimbabwe, bởi vì nó được phát minh khoảng 30 năm
trước do một nhà chế tạo xe đẩy hàng ở Zimbabwe, nhằm mục đích giải quyết nhu
cầu cần có một bánh xe giá rẻ, mềm, linh hoạt, bền và có thể làm tại địa
phương. Và cho tới nay đó là loại bánh xe tốt nhất mà chúng tôi biết để làm
bánh trước của xe lăn, Bởi vì nó đủ rộng để không vướng vào các khe hở, nhưng
cũng đủ nhỏ để nằm ngay phía dưới các ngón chân của người sử dụng thay vì là ở
phía sau chân, như loại xe lăn thông thường. Bánh xe nằm ngay phía dưới bàn
chân cho ta một khoảng cách trục bánh xe dài, làm cho chiếc xe vững vàng, nhưng
đồng thời chiếc xe cũng gọn gàng hơn.
Như
vậy việc sáng chế xe lăn RoughRider là rất cần thiết phải không?
Việc
thiết kế và chế tạo chiếc xe lăn RoughRider là rất cần thiết bởi vì không có
chiếc xe nào khác có thể hoạt động hiệu quả trong một môi trường khắc nghiệt ở
những nước đang phát triển như vậy: đường sá hết sức gồ ghề và khó đi, và tất
cả những vấn đề như giá cả và chi phí sửa chữa, rồi còn phải nhẹ và gấp lại
được nữa. Chúng tôi đã phải giải quyết cùng một lúc tất cả những vấn đề đó khi
cho ra đời chiếc xe lăn RoughRider, và thực tế là không có một chiếc xe lăn nào
khác có thể đáp ứng. Chúng tôi đã mất đến 25 năm và nhờ ơn Chúa chúng tôi có sự
trợ giúp từ khắp mọi nơi trên thế giới, nếu không chúng tôi có lẽ không thể làm
được.
Điểm
độc đáo về xưởng sản xuất ở thành phố Hồ Chí Minh là gì, thưa ông?
Cơ
sở xe lăn mà chúng tôi hợp tác ở TPHCM là cơ sở lớn nhất mà chúng tôi từng làm
việc. Và họ ngày càng sản xuất được nhiều xe RoughRider hơn, có lẽ là hàng ngàn
chiếc mỗi năm. Chất lượng thì rất tốt, và vì có nhiều cỡ và điều chỉnh dễ dàng
nên chiếc xe lăn mà họ sản xuất phù hợp với mọi người và là loại xe lăn mà
người sử dụng có thể dùng suốt đời. Chiếc xe lăn này có thể dùng nhiều năm mà
không cần phải bảo dưỡng nhiều – thỉnh thoảng mới cần thay bánh; rất lâu mới
phải thay bạc đạn và rất hiếm khi mới phải đến thợ hàn sửa chửa. Và như tôi đã
nói, xe lăn tốt cũng như xe đạp tốt – bền bỉ cả đời.
Mong
ước của ông cho Whirlwind và cho chiếc xe RoughRider là gì?
Tôi
mong muốn thấy vai trò của tổ chức Whirlwind Wheelchair ngày càng giảm đi. Tôi
muốn phát triển một nền công nghiệp xe lăn tự lực, có tính cạnh tranh cao trên
khắp thế giới, ngay cả những nước đang phát triển, bao gồm những xưởng sản xuất
nhỏ tãi địa phương, sản xuất và sửa chữa xe lăn. Rồi những xưởng cỡ trung bình
trong từng vùng sản xuất với số lượng lớn hơn và cạnh tranh với các xưởng nhỏ
bằng cách duy trì chất lượng và hạ giá sản phẩm, và những xưởng cỡ lớn để cung
cấp cho những khu vực chưa tự sản xuất được. Tất nhiên, để phát triển một nền
công nghiệp như vậy cần phải có mẫu thiết kế xe lăn thật tốt. Và cần phải có sự
hỗ trợ tài chính đề nhiều người có thể mua xe, nhất là chiếc xe đầu tiên của họ
- họ cần phải có xe lăn trước rồi mới tự kiếm sống được. Nhiều người khuyết tật
rất nghèo, chúng ta cần phải tìm cách giúp họ có được chiếc xe lăn đầu tiên.
Khi
đã có một nền công nghiệp xe lăn hoàn chỉnh – bao gồm tất cả mọi thứ từ sửa
chữa đến sản xuất hàng loạt và mọi cấp độ, nhỏ và lớn – chúng ta có thể làm
những việc khác. Hy vọng là đến lúc đó sẽ có thật nhiều người sản xuất và sáng
chế xe lăn, làm cho những chiếc xe lăn ngày càng tốt hơn, và có thể 10, 20, hay
30 năm sau chúng ta sẽ không nhận ra những chiếc xe lăn ngày nay nữa, chúng sẽ
lùi vào lịch sử.